جليل عرفان منش
12
جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )
على القاعده مربوط به همان سفر حضرت از مدينه به مرو بوده ولى بعضى از آنها در شهرهايى واقع شدهاند كه محل عبور امام عليه السّلام نبوده است . به عنوان مثال : « هشت قدمگاه » در منطقهاى ، منسوب به حضرت رضا عليه السّلام ثبت شده كه اساسا واقعيّت تاريخى ندارد و عمدتا منشأ آنها خواب و يا رؤيا است . اين اماكن منحصرا مربوط به مسير آن حضرت از ايران است و در ساير كشورهايى كه در خط سير حضرت قرار گرفتهاند مشاهده نشده است . وجود اين اماكن - هر چند ساختگى - اگر چه نمايانگر ميزان عشق و علاقهء مردم ايران به خاندان عصمت و طهارت است ولى نمىتواند دستمايهء مناسبى براى تعيين مسير عبور حضرت رضا عليه السّلام - آن چنان كه پارهاى از كتب به آن تكيه كردهاند - باشد و تنها در صورت وجود اعتبار و سنديّت تاريخى است كه قدمگاهها مىتوانند راهنمايى تعيينكننده باشند . 6 - علاوه بر اين اماكن ساختگى ، حوادثى را نيز در برخى از تذكرهها و مناقب به على بن موسى الرضا عليه السّلام نسبت دادهاند كه كاملا جنبهء افسانهاى و غير تاريخى دارد . متأسفانه برخى از اين خطاهاى تاريخى به طور غير محققانهاى دستمايهء برخى از نويسندگان جديد شده است و چنانچه به اهتمام معدود مورّخان معاصر آثار ارزشمندى پيرامون زندگانى امام على بن موسى الرضا عليه السّلام تأليف نشده بود ، اين گونه كتب ، تا نسلها در حافظهء دوستداران و شيعيان آن حضرت عليه السّلام باقى مىماند .